Polen Alerjisi

Polen Nedir?
Polenler, aynı tür bitkileri döllemek için havaya salınan ve rüzgarla etrafa yayılan, değişik ağırlık ve çaplardaki küçük parçacıklardır. Mikroskobik, yani çıplak gözle görülemeyecek kadar küçük yapılardır. Allerji gelişimi açısından önemli olan polenler, rüzgarla taşınabilecek kadar küçük, yani ortalama 20-60 mikron boyutlarındaki polenlerdir. Renkli, kokulu ve gösterişli bitkilerin polenleri ise daha büyük boyuttadır (ortalama 100 mikron) ve allerji açısından çok önemli değildir. Allerjenik polenler havada uzun süre kalabilir ve rüzgarla çok uzak mesafelere taşınabilir, evlerimizin içine kadar girebilirler.

Polenler, ağaç polenleri, çayır polenleri ve yabani ot polenleri olmak üzere genel olarak üçe ayrılır.

Bu polenlerin bahar ve yaz süresince belli bir dağılımları vardır (İklim ve coğrafi bölgeye göre değişkenlik göstermekle birlikte):

- İlkbaharın erken döneminde ağaç polenleri,
- Yaz başında kadar geçen sürede çayır (ot) polenleri,
- Yaz ortasından sonbahara kadar ise yabani ot polenleri allerjik şikayetlere neden olmaktadır.

Atmosferdeki polen yoğunluğu gün içinde değişiklikler gösterir. Polenler genellikle günün erken saatlerinde (saat 04.00 – 08.00 arası) atmosfere yayılırlar. İlerleyen saatlerde havadaki polenler yavaş yavaş azalır. Bu nedenle, polen allerjisi olan hastaların şikayetleri sabah saatlerinde daha belirgindir.

Meteorolojik şartlar da önemlidir. Yağmur, polenlerin hem sayısı, hem antijenik gücünü artırır. Yağmur sonrası gelen açık ve güneşli hava, polen taşıyan keseciklerin açılıp içindekilerinin atmosfere yayılmasını sağlar. Sis ise havadaki polenlerin yayılmasını önler.

Polen Allerjisi Nedir?
Polen, nefes yoluyla solunum yollarımıza yerleşir. Buna ek olarak polen cilt, saç ve gözlere yerleşir. Bu, bir çokları için bir sorun oluşturmaz. Allerjik olan bir kişide bağışıklık sistemi harakete geçer ve burunda ve/veya gözlerde iltihaplanma tepkisi görülür. Vücut, polendeki proteinlere tepki gösterir ve rahatsızlığa, hapşırmaya, burun akıntısına, gözlerde kaşıntıya neden olan, histamin ve diğer iltihap yaratan maddeler salgılamaya başlar.

Özetle, polen allerjisi, kişinin belli polen türlerinde bulanan bazı proteinlere allerjik tepki göstermesinden kaynaklanır. Polen allerjisi, tıpta mevsim allerjik rinit olarak veya halk dilinde saman nezlesi olarak adlandırılır.

Detaylıca anlatmak gerekirse, bağışıklık sistemi organizmaya yabancı her maddeyi tanımak ve zararlıysa yok etmek üzere programlanmıştır. Allerjik bünyesi olan kişilerin bağışıklık sistemi polenleri ?zararlı? bir madde olarak algılar, ve bu zararlıdan vücudu korumak için ?IgE? (immunglobulin E) adı verilen birtakım ?anti-maddeler? yapar. Bu IgE’ler, allerjik reaksiyonlardan sorumlu bir hücre olan Mast hücresinin üzerine yerleşir. Böylece o polen bağışıklık sisteminin “kayıtlarına” alınmış olur.

?Allerjik duyarlılaşma? dönemi adı verilen bu süreç tamamlandıktan sonra, mast hücreleri hazırlıklarını tamamlamış ve mücadeleye hazır duruma gelirler. Solunum yolu ile atmosferden alınmış olan polenler ile tekrar karşılaşınca başta histamin olmak üzere allerjik hastalık belirtilerine neden olan birçok madde salgılarlar. Ve sonuç olarak burun kaşıntısı, hapşırma, burun akıntısı gibi şikayetler başlar?

Polen allerjisi ne tür belirtiler gösterir?
Polen allerjisinde burun akmaya ve kaşınmaya başlar, burunda tıkanmalar olur ve kişi hapşırır. Gözlerde sulanma, kaşıntı ve şişmeler olur. Polen sezonunda, bazılarında da astım görülür. Bu belirtiler hastanın çevresindeki kişiler tarafından çabucak gözlenebilirken, diğer tür rahatsızlıklar sadece hasta tarafından hissedilebilen belirtilerdir. Vücut bir bütün olarak tepki gösterir. Allerji olan kişi yorgunluk ve halsizlik hisseder, konsantre ve öğrenme kabiliyetinde azalma olur. Sonuç olarak, hastalık bir çok kişinin iş ve okul durumlarını olumsuz olarak etkiler.

Polen allerjisinin teşhisi nasıl yapılır?
Allerji konusunda bilgisi olan doktorlar tarafından cildinize yapılan iğne testi, sizin polene, ev tozlarına, küf mantarına, hayvanlardan olan maddelere ve benzerlerine tepki gösterip göstermediğinizi gösterir. Test maddesi içeren küçük bir damla, mesala polen çözeltisi, cildinize damlatılır. Bu damlanın içinden cildinizde küçük bir delik açılır. Kızarık, kaşıntılı beyaz kabartılı bir bölge allerjiniz olduğuna işarettir. Böyle bir tepki, diğer tipik allerji belirtileri ile beraber sizin çözeltideki polen türüne karşı allerji olduğunuzu gösterir. Bu testen 3-10 gün önce herhangi bir allerji karşıtı ilacın kullanılmaması önemlidir. Kan testi ile yapılacak allerji testi de polen allerjisini teşhis etmekte kullanılabilir.

Polen allerjisinden korunma yolları ve faydalı bilgiler:
- Polen sezonunda, kişi diğer allerjenlere ve tahrik edici şeylere karşı aşırı duyarlıdır. Temizliğinize, ağır kokulara, tütün dumanına ve benzerine dikkat edin.
- Sabahtan akşamın erken vakitlerine kadar olan, polenin en yoğun olduğu zamanlarda, evinizi havalandırmaktan kaçının.
- Gün ortası çamaşırlarınızı dışarıda kurulamaktan kaçının. Polen çamaşırlara kolayca yapışır.
- Yatmadan önce saçlarınızı yıkayın.
- Fiziksel etkinliklerinizi polenin en az yoğunlukta olduğu zamanlarda yapmaya çalışın. Bazıları için, örneğin bisiklete binerken, ağız ve burun kısmını kapatan tozmaskesi kullanmanın faydası olabilir.
- Güneş gözlükleri gözdeki rahatsızlıkları azaltabilir.
- Polen allerjisi olan öğrenciler (erkenden) başvurarak sınav sürelerinin uzaltılmasını isteyebilirler. Bunun için doktor raporu gerekmektedir.